Damiaanstrips in vogelvlucht

Het verschijnen van Getekend Damiaan van de hand van Jan Bosschaert was voor ons de gelegenheid om in ons archief en onze bibliotheek te duiken, op zoek naar de voorgangers in het “ver-strippen” van Damiaans leven en inspiratie.

Pierre Ickx
Histoire des grand coeurs vaillants : Le Père Damien, apôtre des lépreux (1936)

Dit levensverhaal van Damiaan verscheen tussen 24 mei en 4 oktober 1936 in 15 afleveringen in het Franse katholieke jeugdtijdschrift Coeur Vaillants. Voor elke aflevering tekende Pierre Ickx 12 tekeningen, telkens voorzien van enkele regels tekst.

De overbrenging van het lichaam van Pater Damiaan naar België in het voorjaar van 1936 was vanzelfsprekend de aanleiding voor het vervaardigen van dit stripverhaal. Eind 1936 werd het feuilleton gebundeld en uitgegeven als nr. 8 in de reeks Collection Haut les Coeurs.

Pierre Ickx maakte vooral naam als tekenaar die in opdracht van de scouts tal van tijdschriften en boeken illustreerde. Hij wordt ook herinnerd als leermeester van de jonge Georges Remy, de geestelijke vader van Kuifje. Zijn Damiaanstrip kenmerkt zich door naïeve tekeningen en eenvoudige teksten.

 

Leo Meurrens (tekeningen) en Gerardus Dusson (tekst)
-Een Damiaanfilm voor de jeugd (1939-1943)
-La vie du Père Damien racontée à nos chers petits (1941-1947)

Het werk van Ickx inspireerde de paters picpussen om zelf werk te maken van een Damiaanstrip. Ze namen de Leuvense graficus Leo Meurrens onder de arm om tekeningen te maken bij de tekst van pater Dusson. Zijn ‘Damiaanfilm’ verscheen tussen juli 1939 en februari 1943 in De Gedurige Eredienst van Sint-Jozef, ook wel het ‘Groen Boekske’ genoemd. De strip werd vertaald naar het Frans en verscheen in de Culte Perpétuel de Saint Joseph tussen september 1941 en maart 1947.


De opzet van deze reeks is veel ambitieuzer. De teksten van pater Dusson hebben de overhand op de naïeve tekeningen van Meurrens. Maar wellicht was men te ambitieus. De 26 verschenen afleveringen, telkens 6 prentjes voorzien van tekst, behandelen Damiaans leven van zijn geboorte tot zijn priesterwijding in mei 1864. De reeks werd stopgezet toen het tijdschrift door de oorlog niet meer kon verschijnen. Toen het tijdschrift na de oorlog opnieuw verscheen zag men blijkbaar in dat het aan dit tempo nog jaren zou duren om Damiaans volledige leven te verhalen, en werd de reeks niet verdergezet.

M.R. Battistella (inleiding) en Anoniem (tekeningen en tekst)
L’Eroe di Molokai (1952)

De Italiaanse uitgeverij Edizioni Paoline bracht in 1952 een reeks van acht exotische en heldhaftige levensverhalen van heiligen op de markt. Onze ‘Held van Molokai’ kreeg er een plaats tussen ‘Indiase bloemen’, ‘De roos van Tai-Uieu-Fu’ en ‘De witte lelie van het zwarte continent’.

Op zestien pagina’s met telkens twee tekeningen en daaronder een stukje tekst wordt Damiaans leven van geboorte tot overlijden verteld. De boodschap is duidelijk en vertrouwd. Geïnspireerd door het voorbeeld van Jezus gaf Damiaan zijn leven voor zijn melaatse broeders. De uitbeelding van Damiaan daarentegen is minder herkenbaar. De figuur van Damiaan te paard doet vooral denken aan die ander grote Vlaamse missionaris, Pieter-Jan De Smet terwijl de jonge Damiaan sterk lijkt op Don Bosco.

Anoniem
-L’histoire de la semaine. Le père Damien (1972)
-Pater Damiaan (1972)

In de week van 12 oktober 1972 publiceerde La Libre Belgique een Damiaanstrip in 6 delen: telkens vier prentjes, voorzien van begeleidende tekst. Een Nederlandstalige versie van dezelfde strip werd gepubliceerd in een niet nader te bepalen Vlaamse krant.

Dit verstripte leven van Damiaan kenmerkt zich door zijn beknoptheid. Hoewel er nog aandacht is voor Damiaans jeugd in Tremelo en zijn opleiding, ligt de nadruk op zijn werk voor en met de melaatse mensen op Molokaï. De tekeningen, die een zeker realisme nastreven, tonen veelal monumentale figuren die het hele beeldvlak vullen.

G.T. Sorgini (tekeningen) en R.Y. Quintavalle (tekst)
El héroe de Molokai (1974)

In 1974 verscheen in Madrid een Spaanse strip over Damiaans leven. Voor het eerst werd Damiaan zelf aan het woord gelaten, aangezien het hier gaat om een ballonstrip en dit in tegenstelling tot de eerdere Damiaanstrips die behoren tot het type van de tekststrips.

Ook hier gaat de meeste aandacht uit naar het werk van Damiaan op de Hawaii-eilanden. Maar waar in de eerdere strips getrouwheid aan de historische feiten vooropstond, nemen spektakel en avontuur in dit 132 pagina’s tellende boek de overhand.

Cecile Schmitz
-Le Père Damien et le journal de la lutte contre la Lèpre (1981)
-Pater Damiaan en het dagboek van de strijd tegen de melaatsheid (1981)
-Pater Damian un der Kampf gegen die Lepra (1981)
-Father Damien,the story of his life and his religious community, the congregation of the Sacred Hearts of Jesus and Mary (1981)

In 1980 gaat de jonge tekenares Cécile Schmitz in opdracht van het Franse Univers Media aan de slag met het leven van Damiaan. Haar werk werd in 1981 gepubliceerd als Le Père Damien et le journal de la lutte contre la Lèpre. Gelijktijdig verschenen ook een Nederlandstalige, Duitstalige en een Engelstalige versie.

De hoofdmoot van de publicatie bestaat uit het verstripte levensverhaal van Damiaan. Centraal in het album zit een centrale katern van 16 pagina’s met historische en actuele informatie over de Hawaii-eilanden, de congregatie van de Heilige Harten en de strijd tegen lepra.
In deze ballonstrip vertelt ze in 29 pagina’s het levensverhaal van Damiaan, van zijn kindertijd in Tremelo tot zijn dood op Molokaï. Dit is de eerste volwaardige moderne strip over Pater Damiaan.

Cecile Schmitz (tekeningen) en Jacques Stoquart (tekst)
-L’homme de Moloka’i (1989)
-De man van Moloka’i (1989)
-L’uomo di Moloka’i (1993)

Op het einde van de jaren tachtig ging Cécile Schmitz voor de tweede maal aan de slag met het levensverhaal van Pater Damiaan, ditmaal echter op basis van een scenario van de ervaren schrijver Jacques Stoquart. Waar in het vorige verhaal Damiaans leven vanaf zijn jeugd in Tremelo verteld werd, spitsen de 44 pagina’s van dit verhaal zich toe op zijn leven en werk op Molokaï. Dankzij een verblijf van twee maanden op de Hawaii-eilanden is Cécile Schmitz erin geslaagd aan haar tekeningen een grote authenticiteit mee te geven.

Deze strip verscheen in voorpublicatie in La Libre Belgique in het voorjaar van 1988. In 1989, bij de honderdste verjaardag van het overlijden van Pater Damiaan, verscheen een Franstalige en Nederlandstalige album uitgave. De Italiaanse versie dateert uit 1993.

Marie-Noëlle Pichard (tekeningen en tekst)
L’histoire vraie du Père Damien (1994)

Naar aanleiding van de zaligverklaring van Pater Damiaan in 1995 publiceerde het Franse religieuze tijdschrift voor kinderen Grain de Soleil een strip over Damiaan. Op twaalf pagina’s ballonstrip wordt het leven van Damiaan van zijn vertrek naar Hawaii in 1863 tot zijn overlijden in 1889 verteld. Later vertelde mevrouw Pichard ook nog het levensverhaal van Moeder Teresa en Abbé Pierre in stripvorm.

Patxi Velasco (tekeningen), Carmen Pellicer en Fernando Cordero (tekst)
-Kamiano y yo (2009)
-Pater Damiaan en ik (2009)
-Kamiano et moi. Petite histoire du père Daien de Molokaï (2009)
-Kamiano and I (2009)

In 2009, het jaar van de heiligverklaring van Damiaan, namen de Spaanse picpussen het initiatief voor dit beeldverhaal, dat bedoeld is voor jonge kinderen. In hetzelfde jaar verscheen een Nederlandstalige, Franstalige en Engelstalige uitgave.


Patxi Velasco maakte 24 tekeningen bij de tekst van Carmen Pellicer en Fernando Cordero. De kleurrijke tekeningen zijn een treffende illustratie bij het levensverhaal van Damiaan dat herleid is tot de essentie. Dit boekje sluit naadloos aan bij het oudere type van de tekststrip.

Patrik Jaspers,  Damiaan Vandaag – Damiaan Documentatie- en Informatiecentrum

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.