Als een regenboog

Niet lang na zijn aankomst op Molokaï schreef Damiaan aan zijn ouders: “Ik vind mijn grootste geluk de Heer te dienen in zijn arme en zieke kinderen die door de andere mensen verlaten zijn”. Het kost moeite om Damiaan te begrijpen. Eigenaardig toch dat hij geluk weet te vinden waar zoveel tranen vloeien en wanhoop heerst. Het vreemde geluk van Damiaan is als een regenboog die de donkere hemel kleurt. Zonder zon en regen geen regenboog. De zon staat voor al het moois en vreugdevols in het leven. De regen verwijst dan weer naar de minder aangename, pijnlijke en droevige momenten. Vreugde en verdriet maken een mensenleven. Ook tegen een donkergrijze hemel vormt zich een kleurrijke regenboog. Zelfs in een uitzichtloze situatie, doet hoop leven. Damiaans geluk, zijn volgehouden optimisme, was als een regenboog gevormd door een lach en een traan.

Muziekhandschrift schittert opnieuw in concert en expo

Via de succesvolle crowdfundingscampagne van Boekensteun.be en de giften van velen kon Damiaan Vandaag geld inzamelen voor de restauratie van een bijzonder Hawaiiaans muziekhandschrift. Dit 19e-eeuwse handschrift uit de periode waarin Pater Damiaan werkzaam was op Molokaï, werd intussen zorgvuldig gerestaureerd. Op zaterdag 9 mei 2015 werd dit met veel luister gevierd met een exclusief concert in de KADOC-kapel en de opening van een expo in KADOC (Vlamingenstraat 39, Leuven). Stadssopraan en meter van het muziekhandschrift Noémie Schellens en het koor Camerata Aetas Nova o.l.v. Dieter Staelens brachten een feestelijke, muzikale dag op het Molokaï van toen, opnieuw tot leven. Met dit concert zette Damiaan Vandaag ook een bijzonder muziekproject De Stem van Ons Geheugen in de kijker. De opbrengst van het concert gaat integraal hiernaar toe.

Het werd een prachtige avond. Enkele sfeerbeelden…

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

 

Damiaan daagt uit!

Op 10 mei vieren we de feestdag van de heilige Pater Damiaan.
Op 10 mei 1873 komt Damiaan aan in de melaatsennederzetting van Molokaï, Hawaii-eilanden. Zijn oversten hebben een beurtrol in gedachten. Damiaan is één van de vrijwilligers. Dadelijk na zijn aankomst laat hij verstaan dat hij er wil blijven. Hij schrikt er niet voor terug het leven te delen van ongeneeslijk zieke mensen door de samenleving brutaal op een zijspoor gezet. Van in het begin vereenzelvigt hij zich met hen. Hij wil niet zomaar een vrome en welmenende buitenstaander zijn. Hij wil één van hen zijn. Daarom spreekt hij nog voor hij zelf ziek is van ‘wij, melaatsen’.

Damiaan, 1873 (Copyright Damiaan Vandaag)

Damiaan, 1873 (Copyright Damiaan Vandaag)

 

Elk jaar opnieuw staan we stil bij deze onvoorwaardelijke keuze van Damiaan voor mensen die niet langer meetellen, voor medemensen, uitgerangeerd, opzij geschoven, in de verdomhoek van de maatschappij. Zijn voorbeeld kan inspireren niet voorbij te gaan aan de pijn, het verdriet, de onmacht van onze medemens. Zijn voorbeeld roept op niet voorbij te snellen maar even halt te houden op de pechstrook van het leven en ons de stille noodkreten van onze dichte buur, naast familielid of verre vriend aan te trekken. Met drie stappen kunnen we zo in de voetsporen van Damiaan gaan. Drie stappen zijn we verwijderd van een meer menswaardige samenleving.

Moed

Stap 1 vergt moed. Je hebt moed nodig om te worden wie je werkelijk bent: een mens van vlees en bloed, met talenten en gaven maar ook met fouten en gebreken. Je hebt lef nodig om in te zien dat je niet perfect bent en ook niet hoeft te zijn maar dat je desondanks toch wel de moeite waard bent. Stap 1 zet je op weg mens te worden. Damiaan is zich maar al te bewust van zijn fouten en gebreken maar hij is ervan overtuigd dat God die hij vader noemt, ze met de mantel der liefde omgeeft. En zo neemt die hemelse Vader de last om perfect te zijn van Damiaans schouders. Damiaan vraagt ook aan zijn ouders, broers en zussen om voor hem te bidden. Hij geeft toe dat hij het niet zou volhouden zonder deze liefdevolle steun.

Moed

 

Ondanks zijn fouten en gebreken, voelt Damiaan zich als mens de moeite waard. Hij doet er dan ook alles aan om zijn gaven en talenten in te zetten voor het welzijn en het geluk van zijn ‘arme melaatsen’. “Dit is mijn taak op deze wereld”, vertelt hij aan een bezoeker, “Vroeg of laat zal ik melaats worden, maar wellicht niet voordat ik mijn mogelijkheden ten volle heb benut voor het welzijn van mijn onfortuinlijke zieke kinderen. Ik probeer hen bij te staan op geestelijk en materieel vlak en ook als verzorger van hun lichamelijke wonden” . Stap 1 vergt dus de moed om waarlijk mens te worden.

Compassie

Stap 2 stelt jouw compassie op de proef. Compassie heeft niets van doen met goedkope sentimentaliteit maar alles met een tedere kracht die meer mens maakt. Compassie geeft je de kracht je medemens in zijn zwakte en broosheid te dragen. Compassie geeft je bovendien hoop in ogenschijnlijk uitzichtloze situaties. Compassie geeft je de liefde om je medemens in ziekte, pijn en verdriet nabij te zijn en niet te wijken. Stap 2 van de compassie leert je zo mens voor de mensen te zijn.

Compassie

Vanuit het oogpunt van de wereld was er geen hoop meer voor de ongeneeslijke zieke mensen op Molokaï. Damiaan tekent verzet aan. Onvoorwaardelijk en zonder garanties kiest hij voor deze mensen die de samenleving uit eigenbelang buitenspel heeft gezet. “Ik kan deze mensen dan wel niet genezen, ik kan hen tenminste troosten”, schrijft hij aan zijn overste. Hij wil deze mensen niet aan hun lot overlaten. Hij blijft mens voor de mens, waar anderen hun menselijkheid verliezen.

Verbondenheid

Telkens opnieuw daagt Damiaan ons uit om mens te worden en mens te zijn en zo brengt hij ons bij stap 3. Stap 3 laat je je verbonden voelen. Telkens als je mens wordt en probeert te zijn voor anderen, voel je je verbonden met jouw medemens. Je beleeft samen geluk en tegenslag, vreugde en verdriet. Iedereen zoekt naar verbondenheid. Verbondenheid en menswaardigheid zijn een sterk koppel. Als je je verbonden voelt, dan voel je je automatisch ook als mens de moeite waard en geliefd. Je hoort erbij. Mensen kennen je fouten en gebreken maar zetten vooral je talenten en gaven in de verf. Je wordt niet herleid tot jouw afkomst, jouw huidskleur, jouw religie of levensbeschouwing, jouw ziekte of handicap.

Verbondenheid

Vanwege hun ziekte werden alle melaatsen op Molokaï samengebracht. Het waren niet langer mensen maar zieken. Bovenop hun ziekte kwam ook nog eens het definitieve afscheid van familie en vrienden. Daar op Molokaï gingen deze mensen opnieuw bouwen aan een gemeenschap. Die gemeenschap zou hen opnieuw dat gevoel van verbondenheid laten ervaren en hen in hun waardigheid erkennen.

Niet verwonderlijk dus dat er zoveel muziek klonk in de nederzetting. Samen zingen en muziek maken bevordert het gevoel van verbondenheid. Damiaan bewaart bovendien geen afstand. Hij overbrugt de kloof tussen ziek en gezond. Hij geeft schouderklopjes, verzorgt de zieken en eet met hen uit dezelfde kom. Hij heeft geen angst om besmet te geraken. Hij wil mens zijn en hun laten zien dat ze erbij horen en dat hij bij hen hoort. Stap 3 laat je dus de hand reiken naar je medemens dichtbij en veraf en je verbonden voelen.

Zetten wij net als Damiaan deze 3 stappen, dan is een menswaardige samenleving binnen handbereik. Dan wordt die droom van een nieuwe en menswaardige wereld werkelijkheid.
Durven wij alvast de eerste stap te zetten?

Ruben Boon