Verstoorde rust: eerbetoon in San Francisco

Voordat het stoffelijke overschot van Damiaan in de haven Cristobal Colon (Atlantische kant Panamakanaal) van het Amerikaanse marineschip USAT Republic overgeladen werd op het Belgische schoolschip Mercator, stopte men nog in San Francisco. De belangstelling was overweldigend. Pater Maurice Coopman ss.cc., toenmalig pastoor op Hawaii, maakte deel uit van deze delegatie en getuigde achteraf “dat het door San Francisco gebrachte eerbetoon aan pater Damiaan zo indrukwekkend was, dat het, naar zijn mening, nog maar moeilijk kon worden overtroffen”.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

 

Foto’s: Damiaancollectie, Paters der Heilige Harten, Leuven

Verstoorde rust: naar Honolulu

Damiaans stoffelijke overschot hield een eerste maal halt in de katholieke missie in Honolulu. Wie dat wilde, kon Damiaan een laatste groet brengen. De toeloop was groot.

Voor de stoet zich opnieuw in beweging zette, zong men op 3 februari nog een plechtige requiemmis in de kathedraal.

Pater Patrick Logan ss.cc. zette in zijn homilie het parcours van Damiaans laatste tocht uiteen:

Nooit voorheen in de geschiedenis is de wereld zo één geweest in het eren van de herinnering aan een man. Niet alleen wie zich als christenen bekennen, maar allen die bewondering hebben (…) zijn eenstemmig in hun lofbetuigingen. En zo is het ook dat koning Leopold III van België, de Amerikaanse republiek heeft verzocht het stoffelijk overschot van pater Damiaan vrij te geven om het over te brengen van het verre Kalawao naar zijn geboorteland. Aan boord van het Amerikaanse schip Republic op zijn tocht over de Pacific, en over de Atlantische Oceaan aan boord van de Belgische Mercator, zullen de resten van de martelaar , omkleed met koninklijk koahout, bij het invaren van de Schelde worden begroet door welkomstgelui van de klokken weerklinkend van alle torens in steden en dorpen. En tenslotte zal pater Damiaan te Leuven een eervol grafmonument krijgen. Aloha oe, moedige soldaat van Christus, beladen met eer in België, door Hawaii bemind, Aloha oe.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Damiaans rust verstoord

Het begon met een brief van zijne majesteit koning Leopold III aan de Amerikaanse president Franklin Roosevelt op 12 februari 1935. Daarin schreef de koning dat de verering in België voor Pater Damiaan, ‘held van de naastenliefde’, groot is. De Paters van de Heilige Harten hoopten Damiaan  weldra ‘thuis’ te brengen.

Toen de melaatsen hoorden van de plannen van hun overheid, waren ze ontzet. Prompt tekenden ze protest aan. “Do you separate a father from his son…?”, vroegen ze zich luidop af. De stem van de melaatsen klonk maar vond geen gehoor. Ook met de vurige wens van Damiaan zelf om voor altijd bij ‘zijn’ zieke mensen te mogen blijven, hield men geen rekening.

En zo werd op 27 januari 1936 ’s ochtends de rust van Damiaan verstoord. Zuster Damiaan Uytterhoeven ss.cc., een nicht van Damiaan, was erbij:

Wat ziet men? Het geraamte wel bewaard, het hoofd wat links gedraaid, alsof hij wederziens wilde zeggen aan zijne kerk en altaar, het priestergewaad in goeden staat, de vingers samen met het rozenhoedje, enz. Hoe lang we het bezagen weet ik niet. (…) Men gaat de kist weeral sluiten wanneer iemand luidop zegt : ‘De melaatschen zijn zeer bedroefd’. De Bisschop geeft alsdan orders de kist in de straat te dragen, zoodat ook zij het stoffelijk overschot kunnen aanschouwen. Daarna zingen zij een treurzang en eindigen met het fameus ‘Aloha Oe’, hetgeen altijd tranen in de oogen brengt.

Met hun Aloha Oe namen de melaatsen afscheid van hun ‘vader’ en drukten ze uit hoeveel ze van hem hielden.

(Foto: Damiaancollectie, Paters der Heilige Harten, Leuven)

 

Missionaris wil ik worden

In 1861 verbleef Damiaan enige tijd in Parijs, in het moederhuis van de Congregatie van de Heilige Harten in de Rue de Picpus. Tijdens deze jaren van studie groeide bij Damiaan het sterke verlangen om missionaris te worden. De missie-bisschoppen die halt hielden in Parijs, hadden vaak een lading tot de verbeelding sprekende verhalen uit de missie bij en wakkerde het missionaire gevoel bij de jonge kloosterlingen alleen maar aan. Ook Damiaan begon te dromen van verre horizonten, getuige deze brief aan zijn ouders (25 april 1861):

De komst van één van onze bisschoppen-missionarissen bood ons de gelegenheid in onze kapel de pontificale mis te bij te wonen. Het gebeurde op Paasdag dat ik voor het eerste dergelijke plechtige ceremonies mocht bijwonen. In de plaats van 2 of 3 priesters, stonden er wel 20 of 25 aan het altaar. Waarschijnlijk zal onze bisschop-missionaris enkele van de onzen meenemen. Zouden jullie niet tevreden zijn, moest ikzelf bij de uitverkorenen zijn?

De prins over de held van Molokaï

Edward, toenmalige prins van Wales en latere koning Edward VII, bij de oprichting van een Nationaal Fonds ter bestrijding van lepra kort na Damiaans overlijden:

Het leven van Damiaan en zijn heldhaftige dood heeft niet alleen vurige sympathie verwekt in het Verenigd Koninkrijk. Het had een diepere uitwerking. Damiaan deed ons overwegen dat wij tot op zekere hoogte, verplicht zijn om zijn voorbeeld te volgen

Onder de pandanusboom

Zoals Jozef Dutton, steun en toeverlaat van Damiaan sinds 1886, opmerkte, begroeven ze Damiaan onder de pandanusboom in de schaduw van ‘zijn’ Sint-Philomenakerk. Een plek die hij allang voor zich had vrijgehouden. Onder dezelfde pandanusboom bracht hij de eerste nachten … Lees verder